Beşdarî di Festîvala (Macha) da li bajarê Prag

Festivala Helebstvan ‘Karêl Haynek Macha’ li Prag

Macha ki ye?

Îsal li Komara Çek, sala helbestvanê romantîk Karel Hynek Macha ye,

Macha li sala 1810 ê li Pragê ji malbateka cûtyar û hejar hatîye dinyayê, xwandina xwe ya Latînî û Germanî li Prag temam kirîye, paşî dest bi xwanidna qanûnê kirîye, lê di vî demî da Macha bajarê Prag bi cih dihêlît qesta bjarokê Litoměřice ku nizîkî 60 km ji prag ê dûre diket, da ku ji bo ezmonên xwandina qanunê xwe amade biket û dest bi nivêsîna helbestên xwe yên evînê biket, lê di gencatîya xwe da dimîrît, li serê sobeya 6î meha 11 hêjî 26 salîya jiyê xwe temam nekirî koça dawîyê diket, helbet ew di wê rojê da mir ya ku wî plan kir bu ku, xanima Eleonora Šomková mare biket, li bajarokê Litomêrce dihête veşartin, paşî bi şêwekê fermî sala 1939 ê ji bo Gûristana meşûr ya Vîşehrad ya bajarê Prag dihête vegûhastin û wekî rêzgirtin li vî helbestvanî peykerê wî li Petřín Park dihête dirûst kirin û danan.

Macah gelek hez ji geşt û geriyana dikir, dîsan wî hewildaye di warê şanoyê da jî çend karan encam bidet.

Klarel Hynek Macha wekî raberê helbesta Çekî ya romantîk dihête hesab kirin, helbestên wî hemî li ser evîn, siroşt û gûl û gûlzaran e, ew wekî (Lord Byron) ê gelê Çîk dihêt hesabkirin, piştî wî helbestvanên wekî (Jan Neruda 9 July 1834 – 22 August 1891), (Vítězslav Hálek 5.04.1835 – 8.10.1874), (Karolina Světlá 24.02.1830, Prague –7.09.1899, Prague), di salên 1850an da xwandingeha Romansî ya helbestê bi navê May damezrand, navê vê êkola helbestan vedigerît ji bo helbestvan Macaha, yê ku, bi navê Maj anko (Gûlan) helebstên xwe derheqî vê meha ciwan û bedew da, di nivîsandin.

 

Beşdariya Festîvalaê,

Isal saziyên edebî û kulturî li Komara Çek girngiyek mezin daye vê Festîvalê, ji meha gulanê heta payizê çalakî li ser babet û berhemên Macaha dê di berdewam bin, helbet berî demkî xanima Qirgîzî Jayel ya ku ew jî karmend û çalakvaneka edebî û hunerîye, ez agihdar kirim ku,beşdarî festîvala Macha î bibim, ji radio ya Ewropa Azad gelek nivîskar û helbestvan hene, bi rêka media Çekî û hind hevalan wê zanîbû ku me Nivîskararên PEN a çek birine kurdistanê û hefteya edebiyta Çekî û kurdî hatîye encamdan, ji min xwest ku ez jî hem bi hind helbestên xwe û hem jî bi kurdî xwandina hind helbestên Karel Hynek Macha beşdarî festîvala pirrengî û pirrzimanî bibim, ev dibe cara yekê ku zimanê kurdî di Festîval Macha da bihê tomar kirin, êvarîya roja 1î gulanê li baxçê pirgûl û ciwan yê Zênata kulturî li taxê mala strana, bi amadebûna gelek berpirs û hezkiriyên muzîk û helebstan li vê êvarê amade bibun, me jî bi zimanê kurdîyê şirîn, çend parçên kurt yên helebestên xwe û helbestên Macha, bi xwe bi zimanê çîkî yên ku ji layê hêja Petr Kubalek û kak Reşîd xelîl ve hatbûn wergerandin û ji layê min ve ji bo zimanê kurdî li gûr mûzîk û seng û serwayek sivik hatbûn darêtin hatin xwandin, beşdarîya me bi zimanê kurdî cihê kêfxweşî û heza xelkê çîk bû.

Çalakîyê 200 salîya Karêl Haynek Macha dê di berdewam bin, weha hatîye plankirin ku, PEN çîk î êketîya Nivîskarên Çek bi alîkarîya me bikarin şandeka ji 6 kesan pêkhatî ji kurdîstanê ji bajarê Duhokê dewetî vê çalakîyên Festîvala 200 salîya Macha  bibin.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: