مەلا سالحێ ئۆرەيي و قەشەيێ کانيماسێ

مەلا سالحێ ئۆرەيي و قەشەيێ کانيماسێ

نەجيب بالايي – پراگ

مە هەموو ژيانا خوە يا زارۆکيێ دگەل برايێن خوە يێن کريستيان (فەلە) بۆراند، ل خواندنگەهێ ئەم بهەڤڕا بووين، ل گۆڤەند و شاهييان ئەم بهەڤڕا بووين، ل جەژن و سەرسالان ئەم بهەڤڕا بووين، ژ بلي جوداهييا ناڤێ ئولان، وەکو دي مە چو جياوازييەک دناڤبەرا بوسلمان و فەله‌يان و ئێزديان دا نە دديت.

مەلا ل مزگەفتێ بوو و قەشە ل دێرێ، دەنگێ بانگێ بوسلمانان چو جاران نەبوويه‌ جهێ دلتەنگييا فەله‌يان، هەروەسا چو جاران دەنگێ ناقوسا دێرێ ژي نەبوويه‌ جهێ دلتەنگييا بوسلمانان.
Zêdetir bixîneبابي من (مەلا سالحێ ئورەيي) چەندين سالان مەلايێ گوندێ دێريشکێ بوو، دۆست و هەڤالێن وي يێن هەري نێزيک، (قەشە شمعونێ کاني ماسي، وەردە، هورمز، يەوسبک، دەروێشک، چه‌ييوو و عه‌ما نوئێل) بوون، وەکو بيرئانينێن زارۆکيێ، باش دهێتە بيرا من، دەما ئێڤارييان دهاتنە بن کەپرا مالا مە و تەڤي بابێ منێ مەلا و سوفيێن وي چايا ئێڤارييان بهەڤڕا ڤەدخوارن و سوحبەت دکرن، يان ژي، د ناڤا بيستان و زەڤييەکا سێڤان يا چەمێن دێريشکێ يان کاني ماسێ کۆم دبوون و سوحبەت دکرن، ژيانەکا پڕي دۆستانە و برايەتي، تێکليێن مشتي برايەتي و پاراستنا گيانێ تەبايي د ناڤبەرا واندا هەبوو، ئول و مەزهەب قەت نەدبوونە ئاستەنگ درێکا ڤێ برايەتي و دۆستانيێدا، ئەڤ برايەتييا ژێهاتييا د ناڤبەرا بوسلمان و کريستياناندا يا قاهيم و بهێز بوو، چنکو وي دەمي سياسەتا گەنييا کو ئەڤرۆ بۆ مە ژ پشت بيابان و لەيلانێن هشک و زوها دهێت، هينگێ تۆڤێ وێ ل وارێ مە و لسەر ئاخا مە يا مرۆڤحەز شين نەبوويه‌ و ڤێ ئاخێ شينبوونا ڤي توڤي و داهێلانا رهێن وێ د جەرگێ خوەدا قەبول نەدکر… ئەز نزانم چ قەومييە کو ئەڤ هزرێن گەني يێن کو ئايينێ ئيسلاما پيرۆز و راست و رەوان ژي دژي وانه‌ ژ کووڤە بۆ مە دهێنە هاوردەکرن؟ ب چ ئاوايي ئەڤ ئاخا پيرۆز ئاخا مرۆڤايەتيێ ئەڤرۆ ڤان رامانێن پاشڤەرۆ و گەني د جەرگێ خوە دا قەبوول دکەت و ڤان هزران دحەوينيت.
من گۆت کو هەڤالێن هەري نێزيک يێن بابێ من (مەلا سالحێ ئورەيي) ژ بلي حەجي عەبدوللايي و سۆفي حوسەيني، قەشە و شەماشەيێن کاني ماسێ، دێريشکێ و مايێ بوون، ئەگەر هزركرنێن زارۆکييا من خيانەتێ ل من نەکەن ئەڤ (مەلا سالح)ـه‌، ئێک ژ دامەزێنەرين ئێکەتييا زانايێن ئايينێ ئيسلامێ بوويه‌ ل کوردستانێ ل ده‌ستپێکا سالێن (70)ـێان، ئەو و مـامۆستايێ نەمر (مەلا ته‌هايێ مايي) بهەڤڕا دچوونە جڤينان، جڤين ژي وي دەمي لژێر سه‌رپه‌رشتييا خودێ ژێ رازي خەباتگێڕ (ئەسعەدێ خوشەڤي) بوون.

کوردستان دەرگۆشه‌يا باژێڕڤاني و بهەڤڕا ژيانێ.

کوردستان وەکو نشتيمان، کوردايەتي ژي وەکو دۆز و ئارمانج، کوردي وەکو زمان و کولتۆر، بەرهەمێن هەڤپشکێن ئول و ئايينێن ڤێ ئاخا پيرۆزن، کورد و کوردستاني نە وەکو وەلات و نەتەوه‌يێن هەڤسۆيێن خوە نفشپەرێس و نەژادپەرستن داکو ئەم ژي وەکو وان بێژن (ئێک نشتيمان، ئێک زمان و ئێک ئالا)، نەخێر رەنگيني و زەنگينيا ڤێ ئاخێ د رەنگ و دەنگێن وان نەتەوە و ئول و مەزهەباندايە يێن کو ب هزاران سالانە بهەڤڕا دژين و شين و شاديێن خوە ب هه‌ڤڕا پارڤە دکەن.
وەکو چه‌وان مەلايێ جزيري، مەلايێ باتەيي، فەقه‌يێ تەيران و شێخ ئەحمەدێ خاني، ئەدەبيات، زمان و پەيڤا کوردي د ميحرابا ئولێ ئيسلامێ يێ پيرۆزدا پاراستييە، و چه‌وان قەولێن ئێزديان ب زمانێ کوردي يێ شرين، ئەدەبيات، ديرۆک و هەبوونا کوردان د جهێن خوە يێن پيرۆزدا د قه‌ول و گۆتنێن ئولي دا پاراستينە، وەها دەنگبێژ و مەقامدانەرێن وەکو کارەپێتێ خاچۆ و ياقويێ زەردێ… پەيڤا کوردي و سترانێن کوردي د جەرگێن خوەدا پاراست بوون.
ديسا وەکو کوردايەتي و جانگۆريێن ڤێ ئاخا پيرۆز، چه‌وان خوونا شه‌هيدێ ئازاديێ (مەلا ئەنوەر)ـێ مايي لسەر ڤێ ئاخێ هەڕکي، چه‌وان (مەحموود ئێزدي) بۆ نيشانا چريسکا شۆڕشا نوو ل کوردستانێ وەها خوونا (هورمزێ مەلک چکۆ و مارگرێت جورج) و ب دەهان شەهسوارێن دي يێن کاروانێ ئازاديێ بهەڤڕا کەتبوونە رێ و ئەو کاروان بۆ مەشا ئارمانجا دووماهيێ هاتبوو ده‌ستپێکرن و هێشتا يێ بەردەوامە و دێ يێ بەردەوام بيت، ئەو کەسێن دخوازن ڤێ پڕڕەنگييا کوردستانێ بتنێ رەنگێ رەش بدەنێ!! بلا ژ خوە بپرسن، کانێ دەمێ ئەندامێن ڤان ئول و مەزهەب و باوەرييان بێ جوداهي خوونا خوە بۆ ڤێ ئاخێ و ڤي نشتيمانێ نازدار دڕێژت ئەو ل کووڤە بوون؟!

پەيکەرێ بهەڤڕا ژيانێ.

د سەرەدانا خوەيا پاييزێدا ل کوردستانێ، من کاک (فەهمي بالايي) ديت کو ئەو ژي ژ ئەلمانيايێ هاتبوو دهۆکێ، ئەو بەري بهێت ژي ب تێلەفونێ دگەل من ئاخڤت بوو و گۆت: ئێک ژ ئارمانجا هاتنا وي يا کوردستانێ ئەوە، وي پرۆژەيه‌کێ هونەري ڤێيە، ژ بلي پيشانگەها وييا هونەرييا تايبه‌ت، ئەوي پرۆژەيه‌کێ هونەري ب ناڤێ (پەيکەرێ بهەڤڕا ژيانێ) ئينايە و دخوازيت ڤي پرۆژەيي پێشکەشي باژێڕێ ئولان، لاندکا هزر و مەزهەبان بکەت، ئەو دخوازيت ڤي پەيکەري وەکو سۆمبۆلا بهەڤڕا ژيانێ ل ئێک ژ باغچە يان جهەکێ ژ هه‌ژي ل باژێڕێ دهۆکێ دانيت… ژبەر کو دهۆک دەرگۆشه‌يا ئولێن کەڤن و هەموو رامانێن مرۆڤايەتيێيە باژيڕێ ئولێن ( بەهـ – دين)ـە، ئولێن پاقژ و تەمييزە.
دهۆک باژێڕێ فەلانە، وەکو چه‌وان باژێڕێ بوسلمانانه‌، باژێڕێ ئێزديانە، وەکو چه‌وان باژێڕي جهوويانه‌، هەموو ئۆل و مەزهەبێن هەيين لسەر ڤێ ئاخێ سەرێ خوە بلند کرينە، لگۆر باوەرييا من ژي ئەڤه‌ کارەکێ ژێهاتي و پێنگاڤەکا گرنگە، هەبوونا سومبۆلێن ب ڤي ئاوايي دلێ مرۆڤان نێزيکي ئێک دکەت و ئاستەنگێن هەيي ناهێليت و هەرکەسي سەروەخت و ئاگەهـ دکەت ژ تۆلەرانسي و وەکهەڤي و پاراستنا گيانێ تەبايي.
بلا ئەم ئێدي فێري کولتۆرێ بهه‌ڤڕا ژيان و هه‌ڤدو قه‌بوولکرنێ ببين، بلا ئه‌م فێرببين چه‌وان بمرين بۆ ژيانێ، نه‌کو بژين بۆ مرنێ، بلا ئه‌م فێرببين کو هه‌موو ئول و فه‌لسه‌فه‌ بۆ خزمه‌تا مرۆڤي و مرۆڤايه‌تيێ هاتينه ‌وجودێ، نه‌کو بۆ ئه‌زيه‌تتدان و تۆلڤه‌کرنێ، ديسا بلا ئه‌م فێرببين کو ئێدي بهۆستەکا بتنێ لسەر ڤێ ئاخێ نەهێلين کو جهێ پێن (سولتانێن ئۆسمانلي) يێن نۆدەم و (لاياردێن) سەردەم بکەن، داکو جارەکا دي ئەو نه‌کارن بهێن د ناڤا رێزێن مەدا و برايەتييا بهەزاران سالان تێکبدەن و سياسەتا خوە يا کلاسيک کو دبێژيت (ژ هەڤ دووربێخە.. دێ يێ سودمەند بي) لسەر مە بسەپينن.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: